Internet picky literature

Τζοναθαν Φρανζεν – Αγνή

in Κριτικές
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Αν είσαι ένας από τους πιο επιτυχημένους Αμερικανούς συγγραφείς της γενιάς σου, αν οι κριτικοί διεθνώς έχουν υποδεχθεί τα προηγούμενα -ευάριθμα μεν πλην τιτάνια σε έκταση και ουσία- έργα σου με διθυράμβους, περιμένει κανείς από σένα, στο τελευταίο βιβλίο σου, στο απόγειο της ύστερης ωριμότητάς σου, η πολυπλοκότητα με την οποία έχεις διαχειριστεί και αποδώσει τα προηγούμενα δημιουργήματά σου σε ύφος και θεματολογία να πολλαπλασιάζεται και να φτάνει σε επίπεδα συμπαγούς σοφίας.

Γράφει η Α. Λιακοπούλου

Αν είσαι ο Franzen όμως δεν θα πέσεις σε αυτή την παγίδα. Θα φτιάξεις κάτι μεγαλειώδες μέσα στην απλότητα (γλωσσική, θεματική και σε επίπεδο απόδοσης χαρακτήρων) και θα αφήσεις τον εαυτό σου ελεύθερο να απολαύσει το χιούμορ και τις λεπτές δόσεις ειρωνείας που οι ίδιες σου οι ιστορίες με απόλυτη φυσικότητα – ή αγνότητα – προκαλούν.

Με την Αγνή, (ελληνική μετάφραση του αγγλικού τίτλου Purity) ο Franzen επανέρχεται δυναμικά λοιπόν στη λογοτεχνική επικαιρότητα, πραγματευόμενος μέχρι τελικής καταβαράθρωσης το αγαπημένο -δικό του αλλά και ολόκληρων γενεών αμερικανών συγγραφέων από τον A. Miller και J. Doctorow ως τον Philip Roth και τον G. R. Galberg – θέμα: τις οικογενειακές σχέσεις. 

 Σε μια υπέροχη ψυχογραφία -αν όχι νεκροψία- σχέσεων, όπου οι ρόλοι γονέα -παιδιού αντιστρέφονται και οι ερωτικοί δεσμοί γίνονται εργαλείο για την κάλυψη κενών που το κατεστραμμένο οικογενειακό παρελθόν έχει δημιουργήσει, ο Franzen καταφέρνει, με διεισδυτική ματιά, να υφάνει ένα ολοκληρωμένο μυθιστόρημα όπου προσωπικές ιστορίες μπλέκονται με ιστορικές στιγμές, και άνθρωποι από διαφορετικά περιβάλλοντα και υπόβαθρα, που η τύχη τα έχει τάξει, κινούνται σε ένα παζλ ασταμάτητα μέχρι να βρουν τη σωστή τους θέση. 

Με πολύ ιδιαίτερο λοιπόν χιούμορ και εντυπωσιακά απλή για τα δεδομένα του γλώσσα και δομή, παίζοντας μεταξύ τυχαιότητας και επιλογής, πλάθει ένα ιδιαίτερο σύγχρονο μυθιστόρημα προσωπικών αναζητήσεων, με πολλαπλά επίπεδα, όπου όλοι οι προβληματισμοί του (και δικοί μας) -η αξία της πληροφορίας, η δύναμη (και η αδυναμία) του χρήματος, η ζωή μετά το Διαδίκτυο, η ατμοσφαιρική ρύπανση, η γνωστική αντίφαση μεταξύ της ανάγκης αυτοπροόδου και της άρνησης του σύγχρονου τρόπου ζωής – έχουν ιδιαίτερη θέση. 

Παράλληλα, δεν παραλείπει να τοποθετηθεί πολιτικά, όταν για παράδειγμα κάνει αναφορά στις ευθύνες των ΗΠΑ για την επιβάρυνση της ατμόσφαιρας με άνθρακα ή όταν περιγράφει τη ζωή στην Ανατολική Γερμανία.

Η περιγραφή των ερωτικών σχέσεων έχει επίσης μια ιδιαιτερότητα, όχι μόνο ορώμενη υπό το πρίσμα της συνάρτησής τους με ανεκπλήρωτες οικογενειακές σχέσεις αλλά και αυτοτελώς: σα να πιστεύει ότι ό,τι είναι χρωστούμενο θα βρει το χρόνο του για να αναζητήσει τη λύτρωση (γονείς Πιπ, Αναγκρετ-Βολφ, Πιπ- Τζέησον)

Και όλα αυτά χρησιμοποιώντας μια σειρά από ιδιαίτερα μοτίβα και εμπνεύσεις (συντονισμός έμμηνου κύκλου και σεξουαλικής διάθεσης με τον κύκλο του φεγγαριού με τρόπο που και ο Τομ Ρόμπινς θα ζήλευε, σεξ πάνω σε μια πυρηνική βόμβα, αναπάντεχη αλλαγή της πορείας της ιστορίας μας λόγω…ενός προφυλακτικού που απλά έτυχε να βρίσκεται στο λάθος σημείο), αλλά και απλούς, ξεκάθαρους στη σύλληψη και απόδοσή τους χαρακτήρες. 

Ειδικά για τους ήρωές του, που οι επιλογές τους παρουσιάζονται ως φυσική συνέπεια της ιδιοσυγκρασίας τους, αλλά και των μη επιλεγμένων από αυτούς βιωμάτων τους,  επιφυλάσσει μια μοίρα, μακριά από το ρεαλισμό που μας έχει συνηθίσει,  που πιο πολύ, θα ‘λεγε κανείς, θυμίζει παραμύθι. Παραμυθένια λοιπόν είναι και η ζωή της Πιπ, που από απένταρη φοιτήτρια, ορφανή από πατέρα, ξαφνικά βρέθηκε να έχει χρήματα και πατέρα που πάντα θα ήθελε (και η διαχείρισή των νέων «αποκτημάτων» από την ίδια γίνεται κατά ειρωνικά ενδιαφέροντα τρόπο), παραμυθένια και η ζωή του μεγιστάνα Βολφ, που από παιδί του σοσιαλισμού έγινε ένας περιζήτητος γοητευτικός παραβάτης και εξελίχθηκε σε επιχειρηματία, για να βιώσει την μεγάλη άνοδο και τη μεγάλη πτώση. Και όπως συμβαίνει στα παραμύθια, μας μαγεύουν, παρά την προβλεψιμότητά τους και μας λυτρώνουν, καθώς βάζουν με αγνό τρόπο τα πράγματα στη σωστή τους θέση.

Η μόνη ειρωνική πινελιά που δεν είναι και τόσο διασκεδαστική είναι η στάση του απέναντι στον φεμινισμό της δεκαετίας του ’80. Αλλά πάλι και αυτή δίνεται υπό το πρίσμα της ζημιάς που κάνει στις μεγάλες ιδέες η ανάγκη για αυτοαναφορικότητά, οπότε όχι μόνο δεν είναι τελικά και τόσο εκνευριστικά απαξιωτική, αλλά αντιθέτως, μπορεί να είναι με έναν ενδιαφέροντα τρόπο αυτοϋπονομευτική. Ίσως μάλιστα και η αινιγματική φράση της Purity προς τη μητέρα της “Τελικά ήσουν πιο δυνατή από αυτόν (τον πατέρα της)” να είναι και μια προσπάθεια αποζημίωσης του (φεμινιστή) αναγνώστη για αυτή την διάχυτη αίσθηση ειρωνείας.

 

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

ΠΙΘΑΝΟΝ ΣΕ ΕΝΔΙΑΦΕΡΟΥΝ

ΕΠΙΣΤΡΟΦΗ ΣΤΗΝ ΚΟΡΥΦΗ