Αλμπέρτο Κόρντα, ο άνθρωπος πίσω από τη φωτογραφία σύμβολο του 20ου αιώνα

in Pickings
Want create site? Find Free WordPress Themes and plugins.

Τραβηγμένη από μια φωτογραφική μηχανή Leica M2 το 1960, μια από τις πλέον εμβληματικές φωτογραφίες όλων των εποχών, η περίφημη Guerrillero Heroico, το πορτραίτο του Αργεντίνου επαναστάτη Τσε Γκεβάρα οφείλει ένα μέρος της διαχρονικότητάς της στην τύχη κι άλλο ένα ίσως το μεγαλύτερο στις ικανότητες ενός σπουδαίου φωτογράφου, του Αλμπέρτο Ντίας Γκουτιέρρες ή αλλιώς, όπως έγινε ευρύτερα γνωστός, Αλμπέρτο Κόρντα.

Γεννημένος στις 14 Σεπτεμβρίου του 1928 στην Αβάνα, γιος εργάτη των σιδηροδρόμων, ο Κόρντα πέρασε από πολλές και διαφορετικές δουλειές για να επιβιώσει προτού ασχοληθεί επαγγελματικά με τη φωτογραφία. Κι ενώ αρχικά θα εργαστεί ως φωτογράφος μόδας σταδιακά θα αλλάξει προσανατολισμό για να εξελιχθεί σε «χρονικογράφο» της κουβανικής επανάστασης και προσωπικό φωτογράφο του Τσε Γκεβάρα για δέκα περίπου χρόνια. Μέσα στο διάστημα αυτό κι ενώ συνεργαζόταν με την εφημερίδα Revolution την οποία προμήθευε με φωτογραφικό υλικό από το 1959, τράβηξε το Μάρτιο του 1960 και τη γνωστή φωτογραφία πορτραίτο του Γκεβάρα.

Στις 4 Μαρτίου 1960 το γαλλικό φορτηγό πλοίο La Coubre ανατινάχτηκε μυστηριωδώς στο λιμάνι της Αβάνας αφήνοντας πίσω του 100 νεκρούς και δεκάδες τραυματίες. Ο Τσε, 31 ετών τότε και υπουργός Βιομηχανίας στην κυβέρνηση του Φιντέλ Κάστρο, θα σπεύσει αμέσως στο λιμάνι με το φλεγόμενο πλοίο, παρά την έντονη ανησυχία για την ασφάλειά του. Την αμέσως επόμενη μέρα, ο πρόεδρος Φιντέλ, ο οποίος έχει κατηγορήσει ανοιχτά τη  CIA για το περιστατικό, θα καλέσει στην κηδεία των θυμάτων και ουσιαστικά σε μαζική διαδήλωση όλο το λαό της Κούβας, στο Colon Cemetery στην Αβάνα.

Κατά τη διάρκεια της διαδήλωσης, ο Κάστρο θα εκφωνήσει λόγο στον οποίο θα χρησιμοποιήσει πρώτη φορά το σύνθημα «Πατρίδα ή Θάνατος». Ο Γκεβάρα θα εμφανιστεί ελάχιστα αλλά ο Κόρντα που τραβάει πλάνα για τα άρθρα της Revolution θα προλάβει στη σύντομη κι αθόρυβη εκείνη εμφάνισή του να τον αποθανατίσει σε δύο μόλις καρέ προτού χαθεί από το οπτικό του πεδίο.

Στο πρώτο από αυτά εικονίζεται στο κέντρο ο Τσε κι ελάχιστα το προφίλ του Αργεντίνου δημοσιογράφου μαχητή των Guerrillas Jorge Masotti στο ένα άκρο και τα φύλλα ενός φοίνικα στο άλλο άκρο, ενώ στο δεύτερο καρέ πίσω από τον ώμο του Τσε διακρίνεται λίγο το κεφάλι ενός άγνωστου άνδρα.

Ο Κόρντα μιλώντας αργότερα για το πώς τραβήχτηκαν οι φωτογραφίες είπε ότι ήταν προϊόν σύμπτωσης, καθαρή τύχη. Ο ίδιος όμως, με το ένστικτο του φωτογράφου κατάλαβε αμέσως ότι οι φωτογραφίες διέθεταν τις αρετές του πορτραίτου, κυρίως η πρώτη φωτογραφία. Ήταν η ιδιαίτερη εκείνη έκφραση του προσώπου του Τσε που την χαρακτήριζε κατά τα λεγόμενα του Κόρντα μια «απόλυτη αδιαλλαξία» συνδιασμένη όμως με θυμό και πόνο, τρυφερότητα και σκληρότητα μαζί.

Ο συντάκτης της Revolution όμως δεν διέκρινε τις ίδιες αρετές κι αποφάσισε να χρησιμοποιηθούν για την εφημερίδα μόνο τα πλάνα που είχε τραβήξει ο Κόρντα με τον Κάστρο καθώς κι εκείνα με τον Σαρτρ και τη Σιμόν ντε Μποβουάρ που είχαν παρεβρεθεί στην τελετή. Υπό τις συνθήκες αυτές ο Κόρντα θα κρατήσει τα καρέ στο ιδιωτικό του αρχείο και θα αξιοποιήσει για προσωπική χρήση το πρώτο, αφού απομονώσει τη μορφή του Τσε. Θα μεγαλώσει το πορτραίτο και θα το κρεμάσει στον τοίχο του σπιτιού του δίπλα σε εκείνο του Χιλιανού ποιητή Πάμπλο Νερούδα.

Επτά χρόνια αργότερα ο Ιταλός εκδότης Τζιάκομο Φελτρινέλι θα αποκτήσει τα πνευματικά δικαιώματα για την έκδοση του βολιβιανού ημερολογίου του Τσε Γκεβάρα. Ο Κόρντα θα του παραχωρήσει τη φωτογραφία που είχε τραβήξει το Μάρτιο του 1960, χωρίς να ζητήσει χρήματα ή να απαιτήσει μερίδιο από πνευματικά δικαιώματα. Ο Φελτρινέλι θα χρησιμοποιήσει τη φωτογραφία ως εξώφυλλο στο βιβλίο (που θα κυκλοφορήσει μετά το θάνατο του Γκεβάρα) ενώ θα την τυπώσει και σε αφίσες για τη διαφημιστική προώθηση του βιβλίου. Στις διαδηλώσεις που θα πραγματοποιηθούν στο Μιλάνο τον Οκτώβριο του 1967, ως αντίδραση για τη δολοφονία του Τσε στη Βολιβία από τον υπαξιωματικό του βολιβιανού στρατού Μάριο Τεράν, οι διαδηλωτές θα κρατούν στα χέρια τους την περίφημη αφίσα που σιγά σιγά θα αποκτήσει την ταυτότητα του συμβόλου της επανάστασης, ξεφεύγοντας από τα στενά περιοριστικά πλαίσια της εικονιζόμενης μορφής.

Το 1968 ο Ιρλανδός Τζιμ Φιτζπάτρικ θα πάρει αντίγραφο της φωτογραφίας από την ομάδα των Ολλανδών αναρχικών Provos οι οποίοι με τη σειρά τους θα ισχυριστούν ότι τους την παραχώρησε ο Σαρτρ και πάνω σε αυτήν με κατάλληλη επεξεργασία θα φτιάξει τα γνωστά σχέδια σε άσπρο μαύρο ή μαύρο κόκκινο συνδιασμό.

Ο Κόρντα ως κομμουνιστής και υποστηρικτής της επανάστασης δεν δέχτηκε να λάβει ποτέ χρήματα από την εκμετάλλευση της συγκεκριμένης φωτογραφίας. Η μόνη φορά που αντέδρασε κι επικαλέστηκε πνευματικά δικαιώματα στο πρωτότυπο αρνητικό ήταν όταν χρησιμοποιήθηκε από τη  Smirnoff για τη γνωστή βότκα το 2000. Στη δικαστική διαμάχη που ακολούθησε με τη διαφημιστική εταιρεία ο Κόρντα βγήκε νικητής λαμβάνοντας ως αποζημίωση πενήντα χιλιάδες δολλάρια τα οποία παραχώρησε στο Σύστημα Υγείας της Κούβας.

Ένα χρόνο αργότερα, στις 25 Μαρτίου του 2001, θα πεθάνει από καρδιακή προσβολή στο Παρίσι.

Από τη μέρα της «σύλληψής» της ως δώρο της τύχης στην οξυδέρκεια του Κόρντα μέχρι και σήμερα, η μορφή του Γκεβάρα πέρασε από τα χέρια πολλών ταλαντούχων, λιγότερο ή περισσότερο καλλιτεχνών. Από τον Κόρντα στον Άντυ Γουώρχωλ και τον Πωλ Ντέιβις αυτή η φωτογραφία αποτελεί όπως παρατηρήθηκε από το Maryland Institute College of Art «την πιο διάσημη φωτογραφία στον κόσμο, σύμβολο του 20ου αιώνα». Και πράγματι δε θα μπορούσε να είναι αλλιώς για μια μορφή που μέσα από την απεικόνισή της, αποδεσμευμένη από το οποιοδήποτε ιδεολογικό ή πολιτικό καταναγκασμό μας επιβάλλουν τα ιστορικά δεδομένα που τη συνόδευσαν, διαχέει στις νεώτερες συνειδήσεις ένα απόσταγμα διαχρονικής ποιότητας απελευθερωμένης από τα στενά πλαίσια του χώρου και του χρόνου δημιουργώντας μια νέα υπόσταση που αγγίζει το όριο του μύθου.

Did you find apk for android? You can find new Free Android Games and apps.

Η Δέσποινα Μανωλακάκη γεννήθηκε στις 30 Νοεμβρίου ενός βροχερού απογεύματος στην Αθήνα όπου και κατοικεί. Από παιδί αγαπούσε πολύ τα βιβλία, τη μυρωδιά του καφέ, του καπνού και τα τρένα. Έχει σπουδάσει Φιλοσοφία και Διοίκηση Επιχειρήσεων στο Ε.Κ.Π.Α. κι αυτή την περίοδο εργάζεται στο Διεθνή Αερολιμένα Αθηνών. Της αρέσουν πολύ τα ταξίδια και προσπαθεί όσο περισσότερο μπορεί να γράφει, να παρατηρεί τους ανθρώπους και να ταξιδεύει.

Leave a Reply

Your email address will not be published.

*